اخبار

به مناسبت هفته سکته حاد مغزی   

   سکته مغزی، راههای تشخیص ودرمان

یادداشت: عظیمه اسماعیلی* اصطلاح‌ «سكته‌ مغزي‌» وضعيتي‌ را توصيف‌ مي‌كند كه‌ در آن‌، جريان‌ خون‌ يك‌ قسمت‌ از مغز در اثر يك‌ لخته‌ خوني‌ يا يك‌ رگ‌ خوني‌ پاره‌ شده و به‌طور ناگهاني‌ و جدي‌ مختل‌ مي‌شود. انتقال‌ سريع‌ بيمار به‌ بيمارستان‌ بسيار حياتي‌ است‌. اگر سكته‌ مغزي‌ به‌ دليل‌ لخته‌ روي‌ داده‌ باشد، مي‌توان‌ با دادن‌ دارو، وسعت‌ صدمه‌ مغزي‌ را محدود و روند بهبود را سريع‌تر كرد.
   سکته مغزی، راههای تشخیص ودرمان

                                          
به عبارت دیگر، سکته مغزی یک آسیب حاد مربوط به سیستم عصبی است  که در آن ، جریان  تامین کننده مواد مغذی و اکسیژن قسمتی از   مغز قطع می شود.در نتیجه ، عملکرد عصبی ناحیه آسیب دیده مختل می شود.لازم به ذکر است قطع جریان خون معمولا در   شریان ها اتفاق می افتد اما می تواند وریدها را نیز درگیر کند. سکته مغزی یک مساله اورژانسی پزشکی است که می تواند  به آسیب موقتی عصبی و حتی  مرگ منجر شود ، در صورتی که سریع و به موقع تشخیص و درمان نشود.

تشخيص
ممكن‌ است‌ موارد زير وجود داشته‌ باشند: 
- مشكلاتي‌ در تكلم‌ و بلع‌ 
- اگر از بيمار بخواهيد كه‌ دندان‌هاي‌ خود را نشان‌ دهد، تنها يك‌ طرف‌ صورت‌ حركت‌ خواهد كرد و يا حركت‌ (دوطرف‌) يكسان‌ نيست‌. 
- از دست‌ دادن‌ قدرت‌ يا حركت‌ در اندام‌ها 
- سردرد شديد و ناگهاني‌ 
- وضعيت‌ ذهني‌ منگ‌ و هيجان‌زده‌ كه‌ مي‌تواند با مستي‌ اشتباه‌ گرفته‌ شود. 
- از دست‌ رفتن‌ هوشياري‌ به‌طور ناگهاني‌ يا تدريجي‌ 


علائم سكته مغزي
- ضعف، سوزن سوزن شدن يا مور مور شدن دست و پا يا هر دو؛ ممكن است اين علائم در يك طرف بدن ظاهر شوند. فلج اندام ها هم ممكن است رخ دهد.
- مشكلات بينايي از جمله تاري ديد، كاهش بينايي، دوربيني و حتي نابينايي كامل، مي تواند از علائم سكته مغزي باشد.
- مشكلات تكلم، برخي از بيماران توان روان صحبت كردن را از دست مي دهند.
- گاهي افرادي كه دچار سكته مغزي مي شوند، هوشياري خود را نسبت به زمان و مكان حاضر از دست مي دهند، به طوري كه ممكن است تلوتلو خورده و بر اثر گيجي به زمين بيفتند.
- اين بيماران احتمال دارد هوشياري خود را نيز از دست داده و دچار اغماء شوند.
- سردرد شديد، تهوع، استفراغ و سفت شدن گردن نيز ممكن است ايجاد شود.
- سنگيني ناگهاني در اندام يا كرختي و ناتواني در كنترل عضلات
- عدم توانايي حركت دادن بخشي از بدن
بي اختياري مدفوع يا ادرار 

شناخت عوامل سكته مغزي، كليد پيشگيري از آن هستند. اين عوامل عبارت اند از:
- سن: بروز آن در افراد مسن تر بيشتر احتمال دارد.
- جنسيت: مردان بيش از زنان به سكته مغزي مبتلا مي شوند.
- سابقه سكته مغزي
- سابقه خانوادگي
- ديابت و بيماري هاي خاص
- فشارخون بالا
- بيماري هاي قلبي
- تنگي شريانها
- كشيدن سيگار
- چاق

علل‌
معمولاً تصلب‌ شرايين‌ (آترواسكلروز) يا فشار خون‌ بالا. اين‌ موارد ممكن‌ است‌ منجر به‌ موارد زير گردد: 
- ترومبوز كه‌ در آن‌ جريان‌ خون‌ در اثر تنگي‌ يا بسته‌ شدن‌ يك‌ شريان‌ مسدود مي‌گردد. 
-آمبولي‌ كه‌ در آن‌ بخش‌ كوچكي‌ از رسوب‌ چربي‌ يا يك‌ لخته‌ خوني‌ كوچك‌ از يك‌ رگ‌ مبتلا يا قلب‌ به‌ مغز مي‌رود. 
-خونريزي‌ مغزي‌ كه‌ در آن‌ يك‌ رگ‌ خوني‌ مغز پاره‌ شده‌، به‌ بافت‌ مغزي‌ اطراف‌ خود خونريزي‌ مي‌كند. 
-پارگي‌ آنوريسم‌ يك‌ شريان‌ كوچك‌ مغز  و افسردگی از علل بروز سکته مغزی است
عوامل تشديد كننده بيماري
- رژيم‌ غذايي‌ پرچربي‌ يا پر نمك‌ 
- بيماري‌ شريان‌ كرونر 
- سابقه‌ حملات‌ گذراي‌ ايسكميك‌ 
- فيبريلاسيون‌ دهليزي‌ (نوعي‌ ضربان‌ قلب‌ نامنظم‌) 


عواقب‌ مورد انتظار
سكته‌ مغزي‌ در 23 موارد باعث‌ مرگ‌، آسيب‌ پايدار يا ناتواني‌ مي‌شود. در بقيه‌ موارد، امكان‌ بهبود كامل‌ بدون‌ ناتواني‌ درازمدت‌ وجود دارد. 
يك‌ سكته‌ مغزي‌ خفيف‌ ممكن‌ است‌ نشانه‌اي‌ زودهنگام‌ از حملات‌ شديدتر باشد. ناتواني‌ نسبي‌ در افرادي‌ كه‌ از سكته‌ مغزي‌ نجات‌ مي‌يابند، ممكن‌ است‌ ماه‌ها طول‌ بكشد. 
عوارض‌ احتمالي‌ 
پنوموني‌ (ذات‌الريه‌) 
افسردگي‌ 
زخم‌ فشاري‌ حاصل‌ از استراحت‌ طولاني‌ در بستر 
فلج‌ يا ناتواني‌ پايدار
اگر سكته مغزي رخ داد:
- عملكرد سريع مي تواند زندگي بيمار را نجات داده و عوارض مغزي ايجاد شده را به حداقل برساند، پس حتماً اورژانس را خبر كنيد، حتي اگر علائم پس از مدتي از بين رفته باشند.
- اقدامات اورژانس جهت بهبود وضع مصدوم با ارزيابي هاي لازم و پيشگيري از عوارض مي تواند در نجات جان بيمار مؤثر باشد. پس از انتقال بيمار به بيمارستان، اقداماتي همچون تصويربرداري، سي تي اسكن، الكتروكارديوگرافي و ساير آزمايشات از قلب انجام مي شود. در پاره اي از موارد نيز، به وسيله جراحي، خونريزي يا انسداد كه موجب سكته مغزي شده از ميان برداشته مي شود. البته حيات دوباره افرادي كه دچار سكته مغزي شده اند، بستگي به خفيف يا شديد بودن سكته و دائمي يا برگشت پذير بودن آن دارد
 
درمان
آزمون‌هاي‌ تشخيصي‌ مي‌توانند شامل‌ :
   - بررسي‌هاي‌ آزمايشگاهي‌ مايع‌ نخاع‌ و خون‌، نوارقلب‌، اكوكارديوگرافي‌،  سونوگرافي‌،  آنژيوگرافي‌، سي‌تي‌اسكن‌ و راديوگرافي‌ سر باشند.  
داروها:
داروهاي‌ ضد انعقادي‌ براي‌ كاهش‌ احتمال‌ تشكيل‌ لخته‌ ، داروهاي‌ ضد پرفشاري‌ خون‌ در صورت‌ ابتلا به‌ فشار خون‌ بالا ، به‌ طور منظم‌ ورزش‌ كنيد، از رژيم‌ غذايي‌ كم‌چربي‌ استفاده‌ كنيد، سيگار نكشيد،كنترل‌ طبي‌ هرگونه‌ اختلال‌ مزمن‌ (مثل‌ ديابت‌ شيرين‌) ، فشار خون‌ خود را مرتب‌ كنترل‌ كنيد. اگر بالا باشد، به‌ پزشك‌ خود مراجعه‌ كنيد، در مورد مصرف‌ روزانه‌ آسپيرين‌، از توصيه‌هاي‌ پزشكي‌ بهره‌مند شويد. مطالعات‌ حاكي‌ از آن‌ هستند كه‌ اين‌ امر ممكن‌ است‌ چنان‌ بر لخته‌ شدن‌ تأثير كند كه‌ احتمال‌ ترومبوز يا آمبولي‌ مغزي‌ را كاهش‌ دهد (در سكته‌ خونريزي‌ دهنده‌ مؤثر نيست‌ و ممكن‌ است‌ خطرناك‌ باشد)، اگر دچار انسداد شريان‌ كاروتيد باشيد، جراحي‌ مي‌تواند احتمال‌ سكته‌ مغزي‌ در آينده‌ را كاهش‌ دهد. 
*کارشناس مسئول واحد آموزش وارتقای سلامت مرکز بهداشت شهرستان سقز  آذر ماه سال 1397

بازدید [ 184 ]
برچسب ها