اخبار

کاشت گیاهان دارویی، خوراکی و معطر وتاثیر آن در توسعه پایدار

پیمان صاحبی* یادداشت:گیاهان دارویی، خوراکی و معطر جزو ذخایر ژنتیکی منابع طبیعی محسوب شده و تنوع گونه های گیاهی هر کشور با توجه به شرایط اقلیمی و موقعیت جغرافیایی متفاوت می باشد.
کاشت گیاهان دارویی، خوراکی و معطر وتاثیر آن در توسعه پایدار

 از گذشته های دور این گیاهان از نظر تامین بهداشت و سلامتی جوامع، تامین بخشی از نیازهای غذایی ، پیشگیری و درمان بیماری ها از ارزش و اهمیت خاصی برخوردار بوده اند.
 در سال های اخیر گرایش عمومی جامعه به استفاده از داروهای گیاهی و فرآورده های طبیعی به علت آگاهی از اثرات جانبی داروهای شیمیایی و ایجاد آلودگی های زیست محیطی افزایش یافته است و برخی سودجویی ها و بهره برداری غیراصولی و بی رویه این گیاهان، مشکلات ناگواری را برای این منابع ارزشمند به وجود آورده و نسل برخی از گونه های گیاهی را با خطر انقراض مواجه ساخته است، این امر نه تنها به انقراض نسل گونه ها می انجامد بلکه تنوع زیستی منطقه را نیز با خطر مواجه می سازد.
با اتخاذ سیاست ها و راهبردهای مناسب و کاربرد روش های علمی در تمام ابعاد کاشت ، داشت و برداشت و بهره برداری صنعتی و اقتصادی از عرصه های ملی و یا ایجاد مزارع کشت مکانیزه و انبوه در کشت و صنعت ها و زمین های زراعی و باغی علاوه بر نگهداری از سرمایه های ملی گونه های دارویی، خوراکی و معطر که پشتوانه غنی در بانک ژن طبیعت می باشند ،می توان امیدوار بود از بهره برداری غیراصولی در عرصه های طبیعی و از نابودی این منابع ارزشمند در آینده ایی نه چندان دور جلوگیری نمود.
مزایای پرورش گیاهان دارویی، خوراکی و معطر
1-سهولت دسترسی: کشت گیاهان مذکور در یک مکان ( مزرعه یا گلخانه)، دسترسی و جمع آوری آن ها را ساده تر می کند در حالی که دسترسی به گیاهان خودرو در عرصه های ملی به علت سطح گسترده ، پراکندگی و صعب العبور بودن راه ها مشکل بوده و در بسیاری از مواقع جمع آوری آن ها مقرون به صرفه نمی باشد.
2-امکان کنترل نسبی شرایط محیطی: بر خلاف طبیعت، کنترل برخی عوامل تاثیر گذار بر مواد موثره ی گیاهی در مزارع امکان پذیر بوده و کیفیت و کمیت مواد موثر این گیاهان با کاشت نژادها و بذرهای اصلاح شده افزایش می یابد.
3-امکان برنامه ریزی زمان برداشت: در کشت انبوه گیاهان دارویی، خوراکی و معطر به دلیل یکنواختی رشد مزرعه ، تعیین زمان مناسب برداشت با توجه به مرحله رشد و میزان مواد موثره ی آن ها میسرتر می شود.
4-امکان به کارگیری افراد ماهر: از آن جا که جمع آوری گیاهان مورد بحث از عرصه های طبیعی عموماً توسط افراد غیر متخصص انجام می گیرد، لذا امکان آلودگی و اختلاط گیاهان مورد نظر با گونه های مشابه غیر مفید وجود دارد. در مقابل چنانچه گیاهان دارویی، خوراکی و معطر در مزارع کشت شوند و اندام مورد نظر آن ها مشخص شود می توان آن ها را با تجهیزات مناسب توسط افراد ماهر و بدون آسیب رساندن به گیاه برداشت نمود.
5-سهولت آماده سازی و فرآوری: خشک کردن در زمان مناسب و به هنگام، نگهداری در انبار و بسته بندی در ظرف های مناسب، قرار نگرفتن اندام ها در معرض نور یا حرارت زیاد، جدا کردن قسمت های اضافی و آسیاب کردن به شیوه های درست و در زمان مناسب همگی با کشت ارقام اصلاح شده قابل انجام خواهد بود.
6-لزوم حفاظت از منابع ژنتیکی طبیعی گیاهان در محیط زیست: جهت حفظ محیط زیست و تعادل زیست بوم عرصه های طبیعی بهتر است گیاهان خودرو برداشت نشوند.
7-امکان تولید عسل دارویی و معطر: نگهداری کندوها و پرورش زنبور عسل در مزارع این گیاهان امکان تولید عسل هایی با خواص دارویی و عطر و طعم به خصوص را فراهم می سازد.
8-وجود بازار داخلی مناسب: به علت آشنایی مردم با گیاهان دارویی، خوراکی و معطر از گذشته های دور، بازار داخلی گیاهان مذکور جایگاه خوبی داشته و قطعاً با ترویج، کشت آن ها نیز گسترش بیشتری می یابد.
9-استقبال بازار های خارجی: پایین بودن قیمت تمام شده تولید گیاهان دارویی، خوراکی و معطر در ایران ، تنوع قابل توجه محصولات و امکان تولید ارگانیک این گیاهان موجب استقبال جهانی از این تولیدات خواهد شد.
با عنایت به این که طرح کشت گیاهان دارویی ،خوراکی و معطر مانند زرشک،سماق، بابونه، خارمریم، آویشن ، بیدمشک و... در راستای اجرای برنامه اشتغال پایدار روستایی و مشمول دریافت تسهیلات از محل صندوق توسعه ملی می باشد لذا امید است کشاورزان و علاقمندان به کشت گیاهان دارویی،خوراکی و معطر نسبت به این مهم در زمین های زراعی و باغی خود اقدام نمایند تا بتوان گامی مهم در راستای توسعه پایدار و شکوفایی اقتصادی منطقه برداشت.
*کارشناس ارشد آب و هوا شناسی و کارشناس روابط عمومی، آموزش و ترویج و بهره برداری اداره منابع طبیعی و آبخیزداری شهرستان سقز 
منبع:گیاهان دارویی قابل کشت در خوزستان-1391- مدیریت هماهنگی ترویج کشاورزی استان خوزستان

بازدید [ 103 ]